Finansal Piyasalara Giriş

Finansal Piyasalar ve Kurumlar büyük bir terimdir. Finansal piyasalarda çok sayıda bileşen ve ele alınacak çok sayıda konu vardır. Bu nedenle sizin için temelleri ve daha gelişmiş kavramları da öğreneceğiniz eksiksiz bir rehber hazırladık.

Finansal piyasalar ve kurumlar nelerdir?

Finansal piyasa, farklı finansal varlıkları takas etme olanağı sağlayan bir yerdir. Bu takas aracılığıyla, para karşılığında yabancı para birimleri, hisse senetleri, tahviller, emtialar vb. gibi varlıkları alıp satabilirsiniz. 

Sermaye piyasası, finansal piyasanın ana bölümlerinden biridir. Yatırımcılar ve ihraççılar her gün borsada buluşurlar. İhraççılar kendi işlerinin borsasında fon kazanırken, yatırımcılar ROI (Yatırım Getirisi) elde edebilirler. Takas, işlem gören enstrümanın nihai fiyatının arz ve talep durumunu belirlediği çift taraflı bir açık artırma şeklini alır. Böylece elde edilen fiyata kurs denir.

Dünyanın en büyük merkezi borsaları

NYSE 

New York Borsası (ABD) – İşlem gören menkul kıymetlerin piyasa değerine göre ölçülen dünyanın en büyük borsası

NASDAQ

Ulusal Menkul Kıymetler Bayileri Otomatik Teklifler Birliği (ABD)

Euronext

Avrupa Yeni Borsa Teknolojisi (Avrupa)

FWB

Frankfurter Wertpapierbörse – Frankfurt Borsası (Almanya)

LSE

Londra Borsası (Birleşik Krallık)

TSE

Tokyo Borsası (Japonya)

Yukarıda belirtilen tüm kurumlar, alıcı ve satıcı arasındaki bir işlemin çözümüyle karakterize edilen sözde merkezi borsalardır. Fiyatın belirlendiği merkezi yerdir, işlemlerin çözümüne takas denir.

Aksine, merkezi olmayan bir borsa fiziksel veya mantıksal olarak belirli bir yere bağlı değildir. Bu nedenle piyasa, merkezi bir otorite olmaksızın katılımcılar arasındaki bir bağlantı temelinde çalışır.

Merkezi olmayan piyasa

Merkeziyetsizlik, merkezi otoritelerin karar alma yetkilerinin dağıtılması sürecinin ta kendisidir. Merkeziyetsizlik, herhangi bir merkezi varlık tarafından kontrol edilemeyen kripto paraların en çekici özelliklerinden biridir. 

Örneğin, eşler arası sistemlerde, işlemleri için merkezi otoritelere ihtiyaç duymayan Bitcoin'dir. Merkezi borsalar ve döviz bürolarının aksine, merkeziyetsiz "kardeşleri" sadece bir vardiya yapmak isteyen iki kişiyi birbirine bağlayan bir tür arayüzdür ve gerisi bu katılımcılardadır.

Merkezi olmayan bir borsanın temel özellikleri

• Müşterilerinin kendi kaynakları üzerinde kontrol sahibi olmalarını sağlar
• Siber saldırıların hedefi olabilecek merkezi bir sunucuya sahip değildir
• Bir birey veya dar bir grup insan tarafından kontrol edilmiyor
• Müşterilerinin gizliliğine saygı duyar ve uzun kayıt formları veya KYC (müşterinizi tanıyın) standartlarının yerine getirilmesini gerektirmez
• Merkezi olmayan borsalar döviz piyasasını da içerir. Forex ile ilgili olarak OTC terimini kullanırız.

OTC (tezgah üstü) piyasası nedir?

OTC (tezgah üstü) piyasası, piyasa katılımcılarının telefon, e-posta ve tescilli e-ticaret sistemleri gibi çeşitli iletişim araçları aracılığıyla birbirleriyle işlem yaptığı, merkezi bir fiziksel konumu olmayan merkezi olmayan bir piyasadır. 

OTC piyasasında, tüccarlar menkul kıymetler, dövizler veya diğer finansal ürünleri alıp sattıkları fiyatları belirterek piyasa yapıcı olarak hareket ederler. 

OTC piyasasında iki katılımcı arasında, işlemin tamamlandığı fiyatın başkaları tarafından bilinmeden bir işlem yapılabilir. 

OTC piyasası genellikle borsalardan daha az şeffaftır ve daha az düzenlemeye tabidir. 

OTC piyasası öncelikle tahviller, dövizler, türevler ve yapılandırılmış ürünler ticareti yapmak için kullanılır.

Döviz

Döviz piyasası, dünyanın en büyük ve en likit finansal piyasasıdır. Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika seansları tekrarlanarak haftada 5 gün, günde 24 saat işlem yapılmasına izin verilir. 

Çevrimiçi ticaretteki patlama sayesinde neredeyse herkes tarafından kullanılabilir. Ortalama günlük işlem hacmi yaklaşık "7,5 trilyon dolar" dır (2022'de. Kaynak: bis.org), bu da dünya borsalarındaki günlük işlem hacminin yaklaşık 10 - 15 katıdır. Döviz piyasası merkezi değildir, hisse senedi ticareti için NYSE gibi belirli bir işlem katı yoktur.

Bu nedenle forex, bir OTC (tezgah üstü) piyasası karakterine sahiptir. Bayiler ve tüccarlar arasındaki bağlantı temelinde çalışır.

Perakende tüccar için karşılaştırma

Merkezi pazar

Merkezi piyasa, işlem gören sözleşmelerin büyüklüğü, işlem saatleri ve tüm katılımcı brokerlar için tek tip fiyat açısından yüksek standardizasyon ile karakterize edilir. Piyasa sıkı bir şekilde düzenlenir ve tamamen şeffaftır. Geniş bir ürün yelpazesi sunar ancak oldukça sermaye gerektirir.

Merkezi olmayan piyasa

Merkezi olmayan bir piyasa, brokerlar arasında farklı işlem koşulları, sözleşme büyüklükleri ve işlem saatleri ile karakterize edilir. 

Aynı enstrümanların fiyatları bile brokerlar arasında farklılık gösterebilir. Ancak, brokerlar arasındaki büyük rekabet, yatırımcılar için daha düşük maliyetler anlamına gelir ve bu da sözde kaldıraç etkisi ile birlikte gelir.